Boğaz köprüleri, 8 otoyol ve 2 çevre yolu özelleştirme programında

5 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 8 otoyol ve 2 çevre yolu özelleştirme kapsam ve programına alındı. Karara göre işletme süresi 30 yıldır. İşlemlerin 31 Aralık 2031'e kadar tamamlanması öngörüldü. Mülkiyet devri yoktur. Yöntem olarak işletme hakkı devri, kiralama ve benzeri modeller sayıldı. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) bakımı, işlemler sonuçlanıncaya kadar sürdürecektir.

Kararın kapsamı ve süreler

Karar, iki İstanbul Boğazı köprüsünü ve karayolu ağının belirli hatlarını aynı pakette topladı. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ile Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, günlük araç geçişinin en yüksek olduğu geçitlerdendir. Bunlara 8 otoyol ve 2 çevre yolu eklendi. Çevre yolu ekleri arasında Niğde-Pozantı hattı ile Gaziantep ve Bursa çevre otoyolu bağlantıları kamuoyuna yansıdı. Liste, İstanbul ile sınırlı bir paket değildir; Anadolu'daki belirli koridorları da içine alır.

İşletme hakkı 30 yıl olarak yazıldı. Bu süre, varlıkların Hazine adına kalması, işletmenin ise süreli bir sözleşmeyle özel tarafa bırakılması anlamına gelir. İşlemlerin bitiş tarihi 31 Aralık 2031'dir. Yani karar, ertesi gün ihale veya devir demek değildir. Hazırlık, değerleme, yöntem seçimi ve sözleşmelerin imzası için yıllara yayılan bir takvim açıldı. ÖİB açıklaması, bu takvimin satış olmadığını ayrıca vurguladı.

• Varlıklar: 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri
• Karayolu: 8 otoyol ve 2 çevre yolu
• Ek hatlar: Niğde-Pozantı, Gaziantep ve Bursa çevre otoyolu
• İşletme: 30 yıl
• İşlem süresi: 31 Aralık 2031'e kadar
• Mülkiyet: devlete ait, devir yok

Yöntem: işletme hakkı, kiralama ve benzeri modeller

Kararda satış veya tapu devri yer almadı. Sayılan yöntemler işletme hakkı devri, kiralama ve benzeri özelleştirme uygulamalarıdır. Bu modellerde kamu, varlığın maliki kalır; işletmeci bakım, geçiş düzeni ve sözleşme yükümlülüklerini üstlenir. Gelir paylaşımı, yatırım taahhüdü ve hizmet standardı, ihale şartnamesinde belirlenecektir. 5 Eylül metni, bu şartnamenin ayrıntısını içermez; yetki ve kapsamı kurar.

İşletme hakkı devri, Türkiye'de daha önce liman, enerji ve bazı ulaşım varlıklarında kullanılmış bir çerçevedir. Köprü ve otoyolda fark, günlük ücret ve bakım yükünün vatandaşın yolculuğuna doğrudan yansımasıdır. Bu nedenle karar metni, KGM'nin bakımı işlemler bitene kadar sürdüreceğini açıkça yazdı. Geçişin aksamaması, programın ilk pratik şartıdır.

KGM bakımı ve geçişin sürekliliği

Karayolları Genel Müdürlüğü, kapsama alınan hatlarda bakım ve işletmeyi, özelleştirme işlemleri sonuçlanıncaya kadar yürütecektir. Bu cümle, 5 Eylül'den itibaren köprülerin veya otoyolların el değiştirdiği anlamına gelmediğini gösterir. Sürücü açısından ilk gün değişen, Resmi Gazete'deki hukuki statüdür; gişe, bakım ekibi ve acil müdahale hattı aynı kurumun elindedir.

30 yıllık işletme, ileride imzalanacak sözleşmenin süresidir. 2031 sonuna kadar işlem yapılmazsa veya yöntem değişirse, bu ayrı bir idari karara bağlıdır. Mevcut metin, tavan tarihi koyar. Yatırımcı tarafı için belirsizlik, şartname ve gelir modelinin henüz yayımlanmamış olmasıdır. Kamu tarafı için belirsizlik, hangi hattın hangi paketle çıkarılacağıdır. Karar, bu soruları cevaplamaz; programı açar.

Niğde-Pozantı, Gaziantep ve Bursa ekleri

Kamuoyuna yansıyan ekler, paketin yalnız Boğaz geçişlerinden ibaret olmadığını gösterdi. Niğde-Pozantı, Akdeniz'e inen koridorda ağır vasıta trafiğinin yoğun olduğu bir kesimdir. Gaziantep çevre otoyolu, sanayi ve sınır ticareti yükünü şehir içinden ayırır. Bursa çevre otoyolu, Marmara sanayi halkasının bir parçasıdır. Bu üç hat, köprülerle aynı kararda anılınca, program ulusal bir karayolu portföyü olarak okundu.

Çevre yolu ve otoyol ayrımı, sürücü tarifesinde ve bakım standardında farklılaşabilir. Karar, 2 çevre yolunu 8 otoyoldan ayrı saydı. Bu ayrım, ihale paketlerinin bölünebileceğini de düşündürür. Tek bir devasa sözleşme yerine hat bazlı gruplar, hem değerleme hem rekabet açısından farklı sonuç üretir. ÖİB'nin yetkilendirmesi, bu gruplamanın kapısını açar; gruplamayı dayatmaz.

1. Resmi Gazete'de kapsam ve programın ilanı
2. ÖİB'nin yöntem ve paket hazırlığı
3. KGM'nin işlemler bitene kadar bakımı sürdürmesi
4. Değerleme, şartname ve olası ihale takvimi
5. 30 yıllık işletme sözleşmesi, mülkiyetin kamuda kalması

Kararın anlamı ve anlamadığı şeyler

5 Eylül kararı, iki Boğaz köprüsü ile sayılan otoyol ve çevre yollarının özelleştirme programına girdiğini hukuken sabitler. 30 yıl ve 2031 tarihi, süreyi ve işlem tavanını gösterir. Mülkiyetin devredilmeyeceği ve KGM bakiminin süreceği, metnin açık cümleleridir. Bunlar, spekülasyona kapalı resmi çekirdektir.

Karar, ücretsiz hatların ücretli olacağını, mevcut geçiş ücretine zam geleceğini veya ihalenin tarihini söylemez. Bu başlıklar, aynı gün ve ilerleyen saatlerde kurum açıklamalarına bırakıldı. Hazine ve Maliye ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, gelir ve zarar hesaplarına dair ayrı metinler yayımladı. Bu haber, Resmi Gazete kararının iskeletini derler; yorumu kurum cümlelerine bağlar.

Okuyucu için pratik özet şudur: köprüler ve sayılan yollar programdadır, satış yoktur, işletme 30 yıl olabilir, işlemler 2031 sonuna kadar sürebilir, bakım şimdilik KGM'dedir. Niğde-Pozantı, Gaziantep ve Bursa ekleri, paketin coğrafyasını genişletir. Sonraki adım, yetkili idarenin yöntem ve takvim açıklamasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Hangi köprüler programa alındı?

15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 8 otoyol ve 2 çevre yolu ile birlikte özelleştirme kapsam ve programına alındı.

Mülkiyet satılacak mı?

Kararda mülkiyet devri yoktur. Yöntem işletme hakkı devri, kiralama ve benzeri modellerdir. Varlıklar kamuda kalır.

İşletme süresi ne kadar?

İşletme 30 yıl olarak belirlendi. İşlemlerin 31 Aralık 2031'e kadar tamamlanması öngörüldü.

Bakımı kim yapacak?

Karayolları Genel Müdürlüğü, özelleştirme işlemleri sonuçlanıncaya kadar bakımı sürdürecektir.

Hangi ek hatlar anıldı?

Kamuoyuna yansıyan ekler arasında Niğde-Pozantı ile Gaziantep ve Bursa çevre otoyolu yer aldı. Liste yalnız İstanbul ile sınırlı değildir.